ประวัติความเป็นมา

      ความเป็นมาของหอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เริ่มต้นมาจากสำนักหอสมุดได้จุดประกายที่จะให้งานจดหมายเหตุเกิดขึ้น ในมหาวิทยาลัยอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาดังกล่าวสามารถนับจากปี พ.ศ. 2522 เป็นต้นมา จนกระทั่งท่านอธิการบดี รศ.ดร.วิโรจ อิ่มพิทักษ์ ได้เห็นความสำคัญเรื่องนี้ และได้พยายามผลักดันให้ก่อตั้งหอจดหมายเหตุขึ้นในโอกาสที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ครบหกทศวรรษ ในปี พ.ศ. 2546 จนเป็นผลสำเร็จในปีถัดมาโดยสภามหาวิทยาลัยพิจารณาอนุมัติให้ หอจดหมายเหตุเป็นหน่วยงานภายในมีฐานะเทียบเท่ากอง สำนักงานอธิการบดี (ตามประกาศสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์วันที่ 19 พฤษภาคม 2547)


      กว่าจะเป็นหอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มาได้นั้น เกิดจากความพยายามอันยาวนานของสำนักหอสมุดรวมทั้งการที่ผู้บริหารระดับสูงได้ให้ความสำคัญดังกล่าวข้างต้นจึงมีหอจดหมายเหตุ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เกิดขึ้นลำดับความต่อเนื่องของหอจดหมายเหตุ ประมวลได้โดยสรุปคือ


      2522 ผศ. ดรุณา สมบูรณกุล ผู้อำนวยการสำนักหอสมุดในขณะนั้น (พ.ศ. 2509 – 2524) ได้อนุมัติให้ นางผ่องพันธ์รัตนภูษิตบรรณารักษ์ฝ่ายวารสารและเอกสารไปประชุมเรื่องการศึกษาการจัดระบบเอกสารและจดหมายเหตุที่ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระหว่างวันที่ 19 –23 กุมภาพันธ์ 2522 นางผ่องพันธ์ได้เขียนรายงานและมีข้อเสนอแนะสรุปได้ว่า “หน่วยงานของมหาวิทยาลัยควรจัดตั้งศูนย์เก็บเอกสาร สถานที่ตั้งของศูนย์เอกสาร อาจจะใช้หอสมุดกลาง หรือที่อื่นใดแล้วแต่จะพิจารณาตามความเหมาะสม ”


      2526 สำนักหอสมุด เริ่ม“ โครงการจดหมายเหตุเกษตรศาสตร์ ” โดยเสนอให้ระบุงานจดหมายเหตุไว้ในวัตถุประสงค์หลักของสำนัก ในแผนงานปรับปรุงคุณภาพการศึกษา ในช่วงแผนพัฒนาฯ ระยะที่หก(พ.ศ. 2530 – 2534) โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการประจำสำนักหอสมุด


      2526 มหาวิทยาลัยพัฒนาบุคลากรเพื่อรองรับงานจดหมายเหตุโดยส่งนางสาวเกื้อกูลวิชชจุฑากุล บรรณารักษ์สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ไปฝึกอบรมหลักสูตร Archive Administrationซึ่งจัดโดย British Councilเมือง Oxfordประเทศอังกฤษ ระหว่างวันที่ 4 –16 กันยายน 2526

      2526 สำนักหอสมุดนิทรรศการระลึกถึงศาสตราจารย์หลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ ในโอกาสที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์สถาปนามาครบ 40 ปี (2 กุมภาพันธ์ 2526)


      2527 นิทรรศการรายงานการประชุมวิชาการเกษตรศาสตร์ รวบรวมผลงานทางวิชาการ สิ่งพิมพ์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์


      2528 นิทรรศการโครงการจดหมายเหตุเกษตรศาสตร์แสดงเอกสารจดหมายเหตุประวัติความเป็นมาและพัฒนาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ตั้งแต่สมัยกระทรวงเกษตราธิการและบันทึกเหตุการณ์สำคัญของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ต่อประวัติศาสตร์ชาติไทย


      2529 มหาวิทยาลัยขอความร่วมมือจากสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม รวบรวมภาพ เทปบันทึกตำราที่สมควรเก็บไว้ มอบให้สำนักหอสมุด และขอให้ดำเนินการเช่นนี้ตลอดไป(คำสั่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่ 1614 / 2529)


      24 มิ.ย. 2530 นิทรรศการพระช่วงเกษตรศิลปการ และส่งมอบภาพพระช่วงเกษตรศิลปการ โดยศาสตราจารย์ ดร. สุธรรม อารีกุล อธิการบดีในขณะนั้นเป็นผู้รับมอบ (หลวงอิงคศรีกสิ การ มาร่วมด้วย)


      3 ก.พ. 2532 สัมมนาวิชาการเนื่องในวันสถาปนามหาวิทยาลัยครบ 46 ปี เรื่อง"จดหมายเกษตรศาสตร์" เชิญอาจารย์เบญจมาศตันตยาภรณ์บรรยายเรื่อง “ จดหมายและงานจดหมายเหตุในมหาวิทยาลัย : สนทนาเพื่อระลึกถึงศาสตราจารย์ หลวงอิงคศรีกสิการ โดยศาสตราจารย์ ดร. จรัญ จันทลักขณ าอาจารย์ดรุณา สมบูรณกุล ศาสตราจารย์ ดร.สุธรรม อารีกุล ดำเนินการอภิปรายโดย ดร. สุพล จันทราปัตย์


      2533 จัดทำโครงการบรรจุเข้าแผน ฯ7 (ปี พ.ศ. 2535 –2539) ขออนุมัติจัดตั้งเป็นฝ่ายหอจดหมายเหตุ เกษตรศาสตร์ได้รับอนุมัติในหลักการ


      ก.พ. 2536 นิทรรศการเรื่อง พัฒนาการมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในวาระที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ครบรอบสถาปนา 50 ปี ณ อาคารจักรพันธ์เพ็ญศิริ


      14 ก.ย. 2536 การสนทนาเรื่อง เกษตรรำลึก : นานาทัศนะจากอาจารย์ศิษย์เก่า และนิทรรศการ(วิทยากร คือ ศาสตราจารย์ระพีสาคริก, ศาสตราจารย์ ดร. ประเสริฐ ณ นคร) รับมอบภาพหลวงอิงคศรีกสิการจากทายาทโดยอดีตอธิการบดี (ศาสตราจารย์ ดร. กำพล อดุลวิทย์) และจัดนิทรรศการประวัติ 3 บูรพาจารย์


      2539 นิทรรศการ 100 ปี หลวงสุวรรณวาจกกสิกิจ


      2546 อธิการบดี (รองศาสตราจารย์ ดร. วิโรจอิ่มพิทักษ์) มีดำริให้ดำเนินงานจดหมายเหตุ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยใช้ชั้นที่ 1 ถึง ชั้นที่ 3อาคารหอประชุมมหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ เป็นที่ทำการหอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์


      25 พ.ย. 2546 กองแผนงาน สำนักงานอธิการบดี ได้วิเคราะห์ โครงการจัดตั้งหอจดหมายเหตุ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เสนอที่ประชุมคณบดีและสภามหาวิทยาลัยเพื่อพิจารณา การจัดตั้งหอจดหมายเหตุ


      19 พ.ค. 2547 สภามหาวิทยาลัยมีมติให้จัดตั้ง หอจดหมายเหตุ เป็นหน่วยงานภายใน มีฐานะเทียบเท่ากองในสังกัดสำนักงานอธิการบดี (ประกาศสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เรื่องจัดตั้งหอจดหมายเหตุ ณ วันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2547)


      3 .สค. 2549 มหาวิทยาลัยรวมหอประวัติให้เป็นภารกิจในกำกับของหอจดหมายเหตุ (ตามประกาศสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ณ วันที่ 3 สิงหาคม 2549)

      30 เม.ย. 2555 หอจดหมายเหตุได้มีการเปลี่ยนโอนย้ายสังกัดจาก สำนักงานอธิการบดี มายัง สำนักหอสมุด มีฐานะเทียบเท่าฝ่าย ตามประกาศสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เรื่อง การโอนย้ายหอจดหมายเหตุ ไปสังกัดสำนักหอสมุด ณ วันที่ 30 เมษายน 2555

ทำไมต้องมีหอจดหมายเหตุ

      มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้รับการสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัยตั้งแต่วันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ 2486 นับเป็นเวลากว่า 60 ปี แต่เรายังไม่มีสถานที่จัดเก็บ รวบรวมเอกสารสำคัญ อันแสดงถึงประวัติและพัฒนาการของมหาวิทยาลัยไว้เป็นส่วนกลาง จากระยะเวลาอันยาว นานนั้นอดีต และเรื่องราวของของมหาวิทยาลัยกำลังสูญหายไปทุกที หากมหาวิทยาลัยมี หน่วยงานทำหน้าที่รวบรวมจัดเก็บอนุรักษ์และให้บริการเอกสารที่มีคุณค่า หรือเอกสาร จดหมายเหตุซึ่งเปรียบเสมือนบันทึกความทรงจำและภารกิจของมหาวิทยาลัยแล้วบุคลา กรของมหาวิทยาลัยและอนุชนรุ่นหลังจักได้ศึกษาค้นคว้าวิจัยจากเอกสารจดหมายเหตุ ซึ่งสะท้อนถึงความนึกคิดอุดมคติประสบการณ์ภูมิปัญญา และเรื่องราวของชีวิตที่ผ่านมา ของบูรพาจารย์รวมทั้งสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัย ถือว่าเป็นการเรียนรู้ อย่างรอบด้านเกี่ยวกับตนเองในสังคมไทยและสังคมโลก

จดหมายเหตุคืออะไร

      จดหมายเหตุ คืออะไร

      จดหมายเหตุ(Archives) ตามหลักวิชาการสากลของการ ดำเนินงานจดหมายเหตุมีความหมายคือ เอกสารฉบับ (Original) ซึ้งสิ้นกระแสการปฎิบัติงานของส่วนราชการหรือ สถาบันเอกชนที่ผ่านการวินิจฉัยว่ามีคุณค่าสมควรเก็บรักษา ไว้ตลอดไปเอกสารสำคัญนี้ เรียกว่า เอกสารจดหมายเหตุ (Archives Materials) (กรมศิลปากร, 2542)

      จดหมายเหตุ คือ เอกสารที่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจหรือเอกชน ผลิตขึ้นเพื่อใช้เป็นหลักฐานและเครื่องมือในการปฎิบัติงาน และยังหมายรวมถึงหนังสือบอกข่าวคราวที่เป็นไปรายงานหรือ บันทึกเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น (พจนานุกรมราชบัณฑิตย สถาน, 2542)

      เอกสารจดหมายเหตุ คืออะไร

      ♦ เอกสารจดหมายเหตุคือเอกสารทุกชนิดที่สิ้นกระแสอายุการ ใช้งานแล้วโดยจะมีอายุประมาณ 20-30 ปีย้อนหลังและจำเป็น ที่จะต้องเก็บตลอดไป ไม่สามารถทำลายได้พร้อมทั้งมีความ สำคัญต่อประวัติพัฒนาการของหน่วยงานนั้น ๆ ซึ่งเอกสาร จดหมายเหตุสามารถจำแนก ออกได้เป็น

      ♦ เอกสารจดหมายเหตุประเภทลายลักษณ์อักษร (Textual Archives) คือ เอกสารที่สื่อข้อความเป็นลาย ลักษณ์อักษรไม่ว่าจะเขียนด้วยมือ หรือ พิมพ์ เช่นใบบอก สารตรา หนังสือโต้ตอบ เอกสารการประชุม

      ♦ เอกสารโสตทัศนจดหมายเหตุ (Audio-Visual Archives)คือ เอกสารที่สื่อโดยเสียงหรือภาพเช่นภาพ ถ่ายเนกาตีฟสไลด์ โปสเตอร์ การ์ด ฯลฯ

      ♦ เอกสารจดหมายเหตุประเภทแผนที่ แผนผัง (Cartographic Archives) ได้แก่ แผนที่ พิมพ์เขียว แผนผังต่าง ๆ

      ♦ เอกสารจดหมายเหตุประเภทวัสดุคอมพิวเตอร์ (Machine - Readable Archives) เป็นเอกสารที่ บันทึกข้อมูล และ ค้นคืนด้วยเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ เอกสารของแต่ล่ะหน่วยงานระดับคณะ สำนัก สถาบัน จะมีลักษณะไม่เหมือนกันขึ้นอยู่กับภารกิจหน้าที่ของ หน่วยงานนั้น ๆ จึง มีลักษณะแตกต่างกันออกไป แต่ อย่างไรก็ตามโดยหลักแล้วแต่ละหน่วยงานจะมีเอกสาร 3 กลุ่มที่มีลักษณะที่ใกล้เคียงกัน ได้แก่ - เอกสารเกี่ยวกับการบริหารทั่วไป - เอกสารบริหารงานบุคคล - เอกสารบริหารการเงิน

ตัวอย่างเอกสารจดหมายเหตุ

      

      

      

      

      

      

Copyright © 2019 Archives of Kasetsart University